|
|
Harley Earl
Er is een langlopend gezegde bij de GM design staf. Wanneer ook maar iemand de naam Harley Earl vernoemt, is er altijd wel iemand die zegt;
Onze Vader die in de styling is, Harley is uw naam. Deze kleine grap spreekt boekdelen over de man die zijn stempel drukte op 50 miljoen GM
auto's.
Een van zijn invloedrijkste stempels was uiteraard de Corvette. Hij was de vader van de wagen. Hij zou nooit geproduceerd zijn ware het niet
om hem.
Harley Earl werd geïnspireerd na de WO II door Jaguars en MG's die in de States racete. Hij overtuigde GM om een goedkope tweezitter te
ontwikkelen en stelde een team samen om dat doel te verwezenlijken. Maar Corvette was niet de grootste verwezenlijking van Harley Earl.
Zijn grootste verdienste was het omvormen van de auto design tot een institutie, een onvermijdbaar deel van de moderne auto-industrie.
Hierdoor werd hij zelf ook een institutie. Dit was de men die als eerste een auto met koffer ontwierp. De eerste die een auto ontwierp met
treeplanken, en de eerste die het volk in vervoering bracht met droomwagens.
Inderdaad, zelfs na zijn dood werpt Harley Earl nog steeds de grootste schaduw over het design veld. Dit door wat hij ontwierp voor GM, de
moederkerk van de auto styling, de universiteit waarvan de design presidenten van haast alle andere US auto bouwers hun diploma behaalden en
Harley Earl was hun professor.
Zoals uit die kleine grap mag blijken was er een zekere Goddelijkheid die rond Harley Earl zweefde. Hij was behendig genoeg om dit uit
te spelen om de GM styling te domineren gedurende 31 jaar. Zijn grote gestalte, 1.9 m onderstreepte dit imago alleen maar. Iedereen was vol
ontzag voor Earl, zegt Holls die GM vervoegde tegen het einde van Earl's carrière. Het was altijd Mister Earl en nooit Harley en dat geldde
niet alleen voor de kids maar ook voor de volwassenen. Hij was de absolute dictator van de design staf, maar was zelf geen geweldige designer.
Hij kon zelfs niet tekenen maar had een geweldig oog voor design. Het was dat oog dat Harley Earl bracht naar de rol die hem haast voorbestemd
was
om te spelen.
Earl werd geboren in 1893 en groeide op in Hollywood in het begin van 1900, juist als de filmindustrie overging van een kleinschalige ambachtelijke
commune tot een bruisende industrie. Zijn vader Jacob William was afkomstig van Michigan en bouwde koetsen en later design auto's. Een zaak waarvan
hij royaal kon leven met zijn vrouw, drie zonen en dochter. Harley hield van in het prille begin van auto's. Zo werd hij aangetrokken door Earl
Automobile Works als hoofddesigner en maakte hij dikwijls kleimodellen om de kopers aan te tonen hoe hun afgewerkte product er zou uitzien.
Deze designs vertolkten in toenemende mate de Hollywood flair en ze trokken de aandacht van de mensen aan de oostkust. Dit werd ook opgemerkt door
Don Lee, de westkust Cadillac verdeler die de Earl zaak opkocht in 1919. Op dat moment had Harley Earl daar de touwtjes in handen. Door Lee en
andere persoonlijke kontakten werd Earl beste vriendjes met Lawrence Fischer die president werd van de Cadillac divisie in 1925. Cadillac was een
goedkoper model aan het voorbereiden, de LaSalle, maar had het moeilijk met de vormgeving. Fischer vroeg Earl om het project af te werken.
Dit deed hij ook en vervolledigde de klei over hout model. Een ongewone manier van werken voor die tijd.
De modellen overdonderden niet enkel Fischer en zijn broers, maar tevens ook GM president Alfred P.Sloan die al de verkoopswaarde van de
goedogende modellen wist in te schatten. De 1927 LaSalle was een overdonderend succes wat Sloan ervan overtuigde een idee uit te
testen: een "Kunst en Kleur" departement om alle GM auto's te ontwerpen. Om dit te leiden werd de jonge talentvolle Mister Harley Earl gekozen.
Zodoende verhuisden Harley, zijn vrouw Susan en hun eerst geboren kind Billy (die stierf tijdens zijn kinderjaren) naar Detroit. Ondanks dat Earl
de
patronage van Sloan wist te appreciëren had GM's "kunst en kleur" sectie geen initiële richtlijnen. Het had tevens geen technische precedenten en
geen allure. Waarschijnlijk het meest bewonderenswaardige van Earl was dat hij de baan aannam die nog nooit iemand voor hem had gedaan, en de
baan een te volgen vorm gaf voor hen die hem zouden opvolgen.
Ondanks dat zijn pionierstatus om met klei modellen te werken recentelijk werd vervangen door computers, werkt haast elke design afdeling in de
wereld met de patronen die hij had uitgezet bij GM. Earl wist hen te overtuigen door talentvolle bedrijving in politiek, het tonen van technisch
meesterschap en een ongelooflijke volharding. Een centraal punt in deze tactiek was het aanwerven van Howard O'Leary als zijn persoonlijke
assistent. Bovendien wist hij hierdoor een hele horde van hoopvolle designers aan te werven binnen GM.
In de jaren 30 werd Art & Color (in 1937 herdoopt tot GM Styling) zo vitaal gezien dat geen enkel GM product er zonder werd ontwikkeld. Als
een beetje zelfpromotie zorgde Earl ervoor dat zijn staf een eigen uniform droeg om zodoende onmiddellijk herkenbaar te zijn in de gangen. Earl
genoot ervan gezien te worden in opvallende kledij en net zoals zijn vader zorgde Earl voor een comfortabele levensstijl voor Susan en zonen
Jim en Jerry. Earl huurde een huis tot 1941 om er dan één te kopen in Grosse Pointe, een stadje dat vele GM directeurs huisveste.
Jim Earl herinnert zich dat zijn vader weinig thuis spendeerde. Hij was een hard werkende man en een geweldige vader, hij was heel begrijpend,
zacht en geweldig voor ons, maar hij leefde voor zijn baan. Hij stond op om 7 uur en ging slapen op 22 uur. Zelden kwam er bezoek over de vloer.
Hij was hard voor zijn mensen, maar dat was gewoon een manier van zaken doen van die tijd. Iedereen zat trouwens voortdurend op zijn kop.
Niemand had begrip voor een jaar van slecht verkopen. Hij moest verkoopbare auto's maken. Die druk verklaart waarschijnlijk enkele goed bewaarde
ruzies van Earl. Als een design programma goed verliep was hij zeer lovend voor zijn mensen, weet Holls, maar als het niet zo vlot verliep gebruikte
hij elke methode denkbaar om de groep in het goede spoor te brengen, van intimidatie tot ontslag.
Earl's status, zowel fysiek als moreel was intimiderend genoeg. Maar hij kon iemand neerkijken met zijn staalblauwe ogen, een bestudeerde stilte,
een plotse uitvlieging of een uitzonderlijke stroom van vloeken. Earl kreeg gewoonlijk zijn zin. Langs de andere kant was het moeilijk te
discussiëren met de man die zovele geweldige designs op zijn naam had staan en die zo goed verkochten.
Enkele van Earl's beste designs zijn de experimentele en invloedrijke Buick Y-job, de Oldsmobile F-33 Sedan, de Chevy Nomad, de Pontiac Silver
Streak, de Pontiac Firebird, de statige Cadillac Eldorado en waarschijnlijk de bekendste, de Buick Le Sabre.
Toch had Harley Earl ook een zachte kant. Als appreciatie voor een goed uitgevoerde job voor de Corvette, gaf Earl de custom uitvoering qua
stoffering gratis aan een jonge designer, genaamd Chuck Jordan. De man zou Earl's job overnemen van 1986 tot 1992.
Earl was ook niet vies om zijn mensen enkele persoonlijke taken te laten uitvoeren. Zo liet hij ooit een wc deksel ontwerpen die paste bij de
favoriete Beautycase van zijn vrouw. Verder waren er de memorabele spaghetti eetfestijnen en vele feesten waarmee Earl zijn mensen beloonde
voor de vele overuren die hij normaal vond.
Typisch voor hem was dat hij de eetgelegenheden te baat nam om de vrouwen van een designer te charmerenen die dan niet konden geloven dat hum
man Earl een tiran noemde. Maar niemand blijft eeuwig aan de top. In 1958 werd Earl 65 en moest hij verplicht op pensioen. De smaak van het volk
was aan het veranderen en die van GM Styling Departement niet. Onder de laatste auto's die onder zijn heerschappij werden ontwikkeld waren de met
chroom overladen Buick en Oldsmobile die het tijdsperks ergste overdaden te prijs gaven.
Maar zoals boeken laten zien was hij veel eerder juist dan verkeerd. Een perfectionist die de top bereikte ondanks soms de aanwending van minder
perfecte methoden. Al bij al is de grootste legende van Harley Earl, Hijzelf
Vertaling: Dave Loots
Bron: Corvette Quarterly
|
|